Afrika 2016-12-21T09:21:08+00:00

Afrika

Afrika bevolkingskaart

Afgezien van het dubbelcontinent Noord- en Zuid-Amerika en het supercontinent Afrika-Eurazië, is Afrika na Azië het grootste continent op aarde. Afrika kent op dit moment 54 onafhankelijke staten, 11 zijn niet onafhankelijke gebieden. Van 2 gebieden wordt de status betwist en/of bezet: Somaliland en de Westelijke Sahara. De afmetingen van Afrika zijn, naar Europese begrippen, gigantisch. Afrika is op één na het grootste werelddeel, terwijl Europa op één na het kleinste werelddeel is. Op ongeveer 1/5 deel van het aardoppervlak woont 1/7 van de wereldbevolking, dat is meer dan een miljard mensen. Afrika kent – lang vóór de turbulente Europese kolonisatie – vanaf de préhistorie een lange geschiedenis met een eigen identiteit. In de oudheid waren grote delen van Afrika autonoom en kenden deze gebieden rijke en hoog georganiseerde samenlevingsvormen. Sommige delen van Afrika – vooral die in de kuststreken – verkeerden al vroeg – via handelscontacten – onder externe invloedssferen. Ethiopië en het deel ten noorden van de Sahara heeft altijd deel uitgemaakt van de klassieke of antieke wereld. In die vroege oudheid nog vóór de Grieks-Romeinse cultuur, domineerde de Egyptische beschaving noordelijk Afrika tot Ethiopië. Aan het begin van onze jaartelling kwam dit gebied onder Romeinse invloedssferen. Ten zuiden van de Sahara ontstond rond de 5e eeuw het grote Ghanese rijk. Rond de 13e eeuw ontstond het Islamitische rijk van Mali met de hoofdstad Timboektoe. In diezelfde tijd floreerde in Zuidelijk Afrika de ijzertijd-cultuur van Groot Zimbabwe.

Afrika en Europa

Op het eind van de middeleeuwen trokken Europeanen voor het eerst naar Afrika, als ontdekkingsreizigers. Wat zij ‘ontdekten’ waren vooral de rijkdommen, ivoor en slaven. Zij eigenden zich de bevolking en hun grondstoffen toe. Vooral in West Afrika kwam een grootschalige slavenhandel op gang. Portugezen en Hollanders verscheepten en verhandelden miljoenen Afrikanen, de schatting loopt op tot 15 miljoen. Een miljoen Afrikanen kwam in Noord Amerika terecht. In 1652 stichtte de Nederlander Jan van Riebeeck namens de Verenigde Oost-Indische Compagnie de Kaapkolonie aan de Tafelbaai waar nu Kaapstad is. Nederlands kolonisten vestigden zich er om de VOC-schepen te bevoorraden met groente en vlees. In het midden van de 19e eeuw, ten tijde van de ontmoeting van Henry Morton Stanley met de verloren gewaande arts, zendeling ontdekkingsreiziger Livingstone, was Centraal Afrika door de slavenexport al ‘uitgehold’. Vooral Afro-Arabische handelaren in ivoor en slaven hadden vanuit het oosten de lokale koninkrijken overgenomen. Met behulp van musketten en geweren hadden zij er hun eigen machtsgebieden gevestigd. Het nationalisme in Europa voedde de kolonisatie in Afrika. In 1879 leidde Britse expansie in Zuidelijk Afrika tot de bloedige Zoeloe-oorlog en van 1899 -1902 tot de Boerenoorlogen met de Nederlandstalige kolonisten. De Kaapkolonie is slechts een voorbeeld van directe Europese kolonisatie (exploitatiekolonialisme). Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Portugal en Italië hadden in 1914 bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog het grootste deel van Afrika in hun bezit. Afrika was een wingewest dat de Europeanen gebruikten om er grondstoffen vandaan te halen en hun industrieproducten er weer te verkopen.

Blanken vestigden zich in Zuid-Afrika, Namibië en Zimbabwe en gingen daar de heersende klasse vormen. In de 19e eeuw werd Afrika opgedeeld tussen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Ook Duitsland en Portugal hadden er bezittingen/bezettingen. Congo was een persoonlijk eigendom van de Belgische Koning Leopold II en gebruikte het als een wingewest en speeltuin ter meerdere eer en glorie voor zichzelf.

Afrika onafhankelijk

Pas na de Tweede Wereldoorlog kregen veel Afrikaanse koloniën hun onafhankelijkheid. De grenzen van de nieuwe staten waren echter lukraak door de Europeanen getrokken. Met de etnische verscheidenheid van de bevolking was geen rekening gehouden. Daardoor wonen in de meeste Afrikaanse staten meerdere volkeren.  Vrijwel elk volk woont in meerdere staten met als gevolg onderlinge spanningen, conflicten en oorlogen tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Hierdoor waren de Afrikaanse natie-staten van meet af aan zwak.  Afrika wordt tot op heden als ontwikkelingsland gerekend tot de 3e wereld.  ( bron: Wikipaedia ) Al met al heeft Europa en Noord Amerika nog een rekening te vereffenen met Afrika.

Afrika trivia

Nog enige triviale kennis over het continent, die alleen relevant is wanneer je toevallig in een quiz als 2 voor 12 zit. Afrika is qua oppervlakte 3 x zo groot dan Europa. Wanneer je het als Nederlander het al ver vindt om van Rotterdam naar Leeuwarden te reizen, dan dient je, bij het rondreizen binnen Afrika, je geografisch perspectief drastisch aan te passen.De afstand van Cairo, in het noorden van Afrika, naar Johannesburg in het zuiden is verder dan van Amsterdam naar New York en meer dan 3 x de afstand Mokum – Moskou. De totale oppervlakte van Afrika beslaat geheel China + de Verenigde Staten van Amerika + India + Mexico + Peru + Frankrijk + Spanje + Papua Nieuw Guinea + Zweden + Japan + Duitsland + Noorwegen + Italië + Nieuw Zeeland + het Verenigd Koninkrijk + Nepal + Bangladesh + Griekenland.

persoonlijke ervaringen

Mijn broer Marjo en ik ‘hebben’ – om het populair uit te drukken – allebei ‘wat’ met Afrika. Wij zijn alle twee op een andere manier betrokken bij dit prachtige continent. Marjo bezoekt al bijna twee decennia lang het Krugerpark in Zuid Afrika. Zelf heb ik van juni 1998 tot eind 1991 (ten tijde van de Golf Oorlog ) als ontwikkelingswerker in een revalidatie centrum in Qena, Zuid-Egypte, gewerkt. Daarnaast ben ik bevriend met het Centre Simama in Kisangani Congo, een revalidatie project voor gehandicapten onder leiding van Pater Martien Konings.

In januari 2012 reisden mijn zoon Thomas en ik samen tijdens een veertiendaagse een roadtrip van Caïro naar Luxor. Een onvergetelijke reis langs een aantal oases in de immense westelijke woestijn van Egypte, die grenst aan Lybië. We bezochten daarbij de oase van Baharia en trokken achtereenvolgens door de zwarte en de witte woestijn, waar we enkele nachten doorbrachten onder een ongekende sterrenpracht. Vervolgens hebben we rondgekeken en gelogeerd in de groene oases van Farafra, van Dakhla en Kharga en zijn tenslotte aangeland in de necropool van Bagawat. De eindbestemming was Qena een middelgrote stad in het zuiden van Egypte. In Qena, zo’n 60 km ten noorden van Luxor, bezochten we het project, een revalidatiecentrum, waar ik twee jaar als fysiotherapeut werkte. Een verslag van deze desert-trip, met de steenkoude nachten in een tentje en met – als rijke troost – de weergaloze schoonheid van woestijnnachten onder een fabelachtig heldere sterrenhemel, is te lezen op een aparte pagina over de Egypte-reis.

Tegelijkertijd toerde Marjo rond het Krugerpark. Ondertussen lukt het ons via digitale snelwegen met elkaar te communiceren, die in de zuidpunt van hetzelfde Afrika zijn vakantie doorbrengt. Wij overbruggen met onze samenspraak ruim 6.000 kilometer. Deze communicatie vanaf een van de meest afgelegen locaties op de bewoonde wereld met het Krugerpark mondt uit in een blogaflevering via internet. Voor ons een moment om stil te staan bij de technische verworvenheden van deze eeuw; dat dergelijke enorme afstanden zo betrekkelijk ‘eenvoudig’ overbrugd kunnen worden. Persoonlijke verhalen over het Krugerpark zijn ook te lezen op blog ongebaande paden.